تحلیل تطبیقی قراردادهای صادرات گاز در دو رویکرد سنتی و هوشمند با تأکید بر توسعه پایدار صنعت گاز طبیعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه مدیریت قراردادهای بین المللی نفت و گاز، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران.

2 استاد، گروه اقتصاد، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران.

4 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

چکیده

صنعت گاز طبیعی به‌عنوان یکی از ارکان بنیادین امنیت انرژی و پیشران توسعه اقتصادی نیازمند چارچوب‌های قراردادی کارآمد، شفاف و پایدار است که توانایی پاسخ‌گویی به الزامات پیچیده تجارت بین‌المللی انرژی را داشته باشند. قراردادهای سنتی صادرات گاز هرچند در دهه‌های اخیر سهم قابل‌توجهی در تنظیم روابط تجاری میان دولت‌ها و شرکت‌های بین‌المللی ایفا کرده‌اند، اما با محدودیت‌هایی نظیر پیچیدگی فرآیندهای اجرایی، طولانی بودن روند حل‌وفصل اختلافات، نبود شفافیت کافی در داده‌ها و دشواری انطباق با تغییرات ناگهانی بازار روبه‌رو هستند. این پژوهش با اتخاذ رویکرد تحلیلی – تطبیقی به بررسی و مقایسه مفاد قراردادهای سنتی صادرات گاز با الگوی بازطراحی‌شده قراردادهای هوشمند دیجیتال می‌پردازد. در این راستا با انتخاب یک نمونه قرارداد فروش و خرید گاز و تطبیق بند به بند آن با مدل پیشنهادی قرارداد هوشمند، تفاوت‌ها و مزیت‌های ساختاری دو رویکرد در ابعاد حقوقی، فنی و اجرایی شناسایی و تحلیل شده است.
نتایج حاصل بیانگر آن است که به‌کارگیری قراردادهای هوشمند می‌تواند شفافیت، سرعت تسویه، قابلیت پایش لحظه‌ای و مکانیزم‌های خوداجرا را به‌طور معناداری ارتقا داده و به کاهش ریسک‌های عملیاتی و حقوقی منجر شود. افزون بر این، یافته‌ها نشان می‌دهد که همگرایی میان اهداف اقتصادی و حقوقی در چارچوب قراردادهای هوشمند، ظرفیت بالایی در جهت تحقق شاخص‌های توسعه پایدار صنعت گاز طبیعی فراهم می‌آورد. بر این اساس، توصیه‌های سیاستی مشخصی برای نهادهای قانون‌گذار و شرکت‌های فعال در حوزه صادرات گاز ارائه شده تا گذار از قراردادهای سنتی به ساختارهای هوشمند با حداقل اصطکاک نهادی و حداکثر کارایی عملیاتی میسر گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparative Analysis of Gas Export Contracts in Traditional and Smart Approaches with an Emphasis on the Sustainable Development of the Natural Gas Industry

نویسندگان [English]

  • Ahmad Norouzi 1
  • Mahdi Sadeghi Shahdani 2
  • Davood Manzoor 3
  • Ahmad Shabani 3
  • Mahdi Ghaemi Asl 4
1 Ph.D. Candidate, Department of Oil and Gas Contracts Management, Faculty of Economics, University of Imam Sadiq, Tehran, Iran.
2 Professor, Department of Economics, Faculty of Economics, Imam Sadiq University, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Department of Economics, Faculty of Economics, Imam Sadiq University, Tehran, Iran.
4 Associate Professor, Department of Economics, Faculty of Economics, Kharazmi University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Comparative Analysis of Gas Export Contracts in Traditional and Smart Approaches with an Emphasis on the Sustainable Development of the Natural Gas Industry

کلیدواژه‌ها [English]

  • Gas Export Contract
  • Smart Contract
  • Blockchain
  • Sustainable Development
  • Comparative Analysis
شکرانی، مهدی. (1396). شرایط تشکیل قرارداد از طریق سامانه­های هوشمند در حقوق ایران. پایان نامه ارشد. دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه امام صادق (ع).
صادقی، محسن و ناصر، مهدی. (1397). ملاحظاتی برای سیاستگذاری حقوقی قراردادهای هوشمند. سیاستگذاری عمومی، 4(2)، 143-167.
صادقی، سیمین. (1392).  انعقاد قرارداد از طریق سیستم هوشمند رایانه‌ای. پایان نامه ارشد. دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه قم.
مهدی ناصر و محمد حسن رضوی. (1398). تحلیل حقوقی کارکرد قراردادهای هوشمند در نقل و انتقالات دیجیتالی در بازار های مالی، پژوهشنامه بازرگانی، 24(93)، 31-70.
ناصر، مهدی و صادقی، حسین. (1398). اعتبار سنجی و چالش های حقوقی به کارگیری قراردادهای هوشمند با مطالعه تطبیقی نظام حقوقی ایران و آمریکا. پژوهش حقوق خصوصی، 7(27), 225-288.
Alexander, H. (2016, December). Opportunities for gas trade in the MENA region [Conference presentation]. Fifth IEF-IGU Ministerial Gas Forum, New Delhi, India. International Energy Forum & International Gas Union.
Böhme, R., Christin, N., Edelman, B., & Moore, T. (2015). Bitcoin: Economics, technology, and governance. Journal of Economic Perspectives, 29(2), 213–238.
Cong, L. W., & He, Z. (2019). Blockchain disruption and smart contracts. The Review of Financial Studies, 32(5), 1754–1797.
U.S. Energy Information Administration. (2022). International energy outlook 2022.
International Group of Liquefied Natural Gas Importers. (2023). Annual report 2023.
Hack, T., Ma, Z., & Jørgensen, B. N. (2021). Digitalization potentials in the electricity ecosystem: Lesson learnt from the comparison between Germany and Denmark. Energy Informatics, 4(Suppl. 2), Article 27.
Xu, X., Weber, I., Staples, M., Zhu, L., Bosch, J., Bass, L., Rimba, P., Pautasso, C., & Tran, A. B. (2017). A taxonomy of blockchain-based systems for architecture design. In 2017 IEEE International Conference on Software Architecture (ICSA) (pp. 243–252).
International Energy Agency. (2023). World energy outlook 2023.
Organization for Economic Co-operation and Development. (2019). Going digital: Shaping policies, improving lives. OECD Publishing.
Oxford Institute for Energy Studies. (2022). Long-term gas contracts: Evolution in the context of decarbonization (Stern, J. P.).
Savelyev, A. (2017). Contract law 2.0: “Smart” contracts as the beginning of the end of classic contract law. Information & Communications Technology Law, 26(2), 116–134.
Szabo, N. (1997). Formalizing and securing relationships on public networks. First Monday, 2(9).
United Nations Conference on Trade and Development. (2020). International commercial arbitration: A guide for judges.
World Bank. (2021). Cryptocurrencies and blockchain (Europe and Central Asia Economic).
World Bank. (2021). Global gas flaring reduction partnership: Best practice for gas contract structuring. The World Bank Group.
Boza, P., & Evgeniou, T. (2021). Artificial intelligence to support the integration of variable renewable energy sources to the power system. Applied Energy, 290, Article 116754.