https://eghtesad.sndu.ac.ir/ فصلنامه اقتصاد دفاع و توسعه پایدار fa daily 1 Tue, 21 Jul 2026 00:00:00 +0330 Tue, 21 Jul 2026 00:00:00 +0330 https://eghtesad.sndu.ac.ir/article_4041.html در این مطالعه رابطه بین کیفیت نهادی، توسعه انسانی و  پایداری محیطی با بررسی سه جزء حاکمیت قانون، کیفیت نظارتی و کنترل فساد و سطوح انتشار کربن (CO2) در کشورهای منا مورد بررسی قرار گرفته است. مطالعه حاضر نقش حیاتی این عوامل، به همراه تولید ناخالص داخلی و مصرف انرژی های تجدیدپذیر در کشورهای منا از سال 2008 تا 2023، را بر پایداری محیطی بررسی می‌کند. در این تحقیق، از روش اثرات ثابت، اثرات تصادفی، گشتاورهای تعمیم‌یافته، دریسکول- کرای و همچنین تکنیک‌ حداقل مربعات معمولی کاملاً اصلاح شده و حداقل مربعات معمولی پویا،  جهت بررسی ارتباط بلندمدت بین متغیرها استفاده شده است.یافته ها از تاثیر معنادار اجزاء کیفیت نهادی، سرمایه انسانی و سایر متغیرها بر بهبود پایداری محیطی در کشورهای منا حمایت می کند. همچنین رابطه زیست محیطی کوزنتس بین رشد اقتصادی و پایداری محیطی، در این کشورها وجود دارد. به کشورهای منا توصیه می‌شود سیاست‌های لازم جهت افزایش کیفیت نهادی و مصرف انرژی های تجدیدپذیر  جهت بهبود پایداری ‌محیطی در کشورهای منا مد نظر قرار گیرد. https://eghtesad.sndu.ac.ir/article_4040.html این پژوهش با هدف تحلیل تأثیر سرمایه‌گذاری بر ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی توسعه پایدار، شناسایی موانع پیش‌رو و ارائه راهکارهای عملی انجام شده است. سؤال اصلی پژوهش بررسی چگونگی تأثیر سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی بر توسعه پایدار البرز است، و سؤالات فرعی به موانع اقتصادی، حقوقی و سیاسی، سیاست‌های تسهیل‌کننده و نقش نوآوری‌های سبز می‌پردازند. روش‌شناسی پژوهش تحلیلی-توصیفی است و داده‌ها از طریق بررسی اسناد، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ کارشناس و سیاست‌گذار و ۱۵ سرمایه‌گذار (۱۰ داخلی و ۵ خارجی)، و پرسشنامه ساختاریافته با مقیاس لیکرت از ۳۵ پاسخ‌دهنده جمع‌آوری شد. تحلیل کیفی با روش مضمون و نرم‌افزار  NVivo، و تحلیل کمی با آمار توصیفی، آزمون ANOVA و رگرسیون چندگانه در SPSS انجام گردید.نتایج نشان داد که سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی تأثیر مثبت و معناداری بر توسعه پایدار اقتصادی استان البرز دارند. نتایج تحلیل رگرسیون چندگانه (68/0R²=) بیانگر آن است که سرمایه‌گذاری داخلی (45/0β =)  و سرمایه‌گذاری خارجی (32/0β =) به همراه سیاست‌های حمایتی و نوآوری‌های سبز، نقش مؤثری در ارتقای رشد اقتصادی، افزایش اشتغال، بهبود بهره‌وری و تقویت ابعاد توسعه پایدار ایفا می‌کنند. همچنین، موانع اقتصادی، حقوقی و سیاسی، به‌ویژه نوسانات ارزی، پیچیدگی‌های اداری و محدودیت‌های بین‌المللی، از مهم‌ترین عوامل بازدارنده جذب سرمایه‌گذاری شناسایی شدند. راهکارهای پیشنهادی شامل تسهیل مقررات، مشوق‌های مالیاتی، تقویت دیپلماسی اقتصادی و تمرکز بر فناوری‌های سبز است. در نتیجه، با رفع چالش‌ها و اجرای سیاست‌های حمایتی، البرز می‌تواند به الگویی برای توسعه منطقه‌ای تبدیل شود. پیشنهادات شامل ایجاد کارگروه‌های ویژه برای کاهش بوروکراسی و تخصیص بودجه برای زیرساخت‌های سبز است. https://eghtesad.sndu.ac.ir/article_4045.html     این پژوهش با هدف بررسی عملکرد صندوق‌های سرمایه‌گذاری وابسته به بخش دفاع شامل دو صندوق سهامی "حفظ ارزش" و "اوج" مربوط به تأمین سرمایه دماوند در مقایسه با سایر صندوق‌های سهامی بازار، و یک صندوق بخشی "افق دماوند" در مقایسه با سایر صندوق‌های بخشی، و نیز مقایسه دقت معیار ارزش در معرض خطر (VaR) و انحراف معیار در ارزیابی ریسک انجام شد. روش این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی است. داده‌های ثانویه مربوط به بازده، هزینه‌ها و شاخص‌های ریسک 72 صندوق‌های سهامی و 5 صندوق سهامی بخشی طی دوره مهر 1401 تا شهریور 1404 از گزارش‌های رسمی و منابع معتبر مالی گردآوری شد. برای ارزیابی عملکرد از مدل تحلیل پوششی داده‌ها (DEA) و مدل فاصله وزنی راسل (WRDDM)  استفاده شد و سناریوهای مختلف ریسک‌پذیری با دو معیار انحراف معیار و ارزش در معرض خطر (VaR) شبیه‌سازی گردید.   نتایج پژوهش نشان داد صندوق "حفظ ارزش دماوند" با میانگین رتبه 6/2 و صندوق "اوج دماوند" با میانگین رتبه 4/12 در زمره صندوق‌های برتر بازار سهامی قرار دارند. همچنین صندوق "بخشی افق دماوند" با میانگین رتبه 4/1 جایگاه ممتازی در بین صندوق‌های بخشی به خود اختصاص داد و به کارگیری معیار ارزش در معرض خطر (VaR) نسبت به انحراف معیار، قدرت تمایز بیشتری در شناسایی صندوق‌های کارا نشان داد. همچنین یافته ها حاکی از آن است که به‌کارگیری مدل‌های چندمعیاره مانند DEA و WRDDM می‌تواند دقت و شفافیت ارزیابی عملکرد صندوق‌های سرمایه‌گذاری را افزایش دهد و مبنایی علمی برای تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران و بهبود استراتژی‌های مدیریتی صندوق‌ها فراهم کند. https://eghtesad.sndu.ac.ir/article_4043.html شعار سال 1404 تحت عنوان «سرمایه‌گذاری برای تولید» بر اهمیت تقویت بخش تولید و نقش سرمایه‌گذاری در بهبود وضعیت اقتصادی کشور تأکید دارد. سرمایه‌گذاری بخش خصوصی به‌عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه اقتصادی، می‌تواند با افزایش تولید، ایجاد اشتغال و بهبود بهره‌وری، به رشد اقتصادی ایران کمک کند. هدف مقاله حاضر بررسی اثر سرمایه گذاری بخش خصوصی و مردمی بر رونق تولید و رشد اقتصادی بوده است. در این راستا از اطلاعات آماری مربوط به دوره زمانی 1380-1403 استفاده شد. روش تحقیق مطالعه حاضر مبتنی بر روش کاربردی و بر اساس داده­های کمی بوده است. مدل مورد استفاده در این مطالعه تعادل عمومی پویای تصادفی (DSGE) است. اطلاعات مورد استفاده در این مطالعه از بانک مرکزی ایران و همچنین مرکز آمار و وزارت اقتصاد گردآوری شده است.نتایج بدست آمده بیانگر این بود که شوک وارد شده از ناحیه سرمایه گذاری بخش خصوصی منجر به افزایش در رشد اقتصادی و تولید در کشور شده است. علاوه بر این سرمایه گذاری منجر به رونق اقتصاد و افزایش در مخارج مصرفی خانوارها شده و به تبع آن کاهش در سطح عمومی قیمت­ها رخ داده است. همچنین نتایج بدست آمده بیانگر این است که سرمایه‌گذاری بخش خصوصی با تأمین منابع مالی و فناوری‌های جدید، ظرفیت تولید را افزایش می‌دهد و بهره‌وری بنگاه‌های اقتصادی را بهبود می‌بخشد. https://eghtesad.sndu.ac.ir/article_4042.html در سال‌های اخیر، رشد شتابان بازار رمزارزها در جهان، زمینه‌ساز گسترش نقش این دارایی‌های دیجیتال در اقتصاد جهانی شده است. رمزارزهایی همچون بیت‌کوین، علاوه بر کارکردهایی مانند ذخیره ارزش، سرمایه‌گذاری و سفته‌بازی، می‌توانند به‌عنوان ابزار پرداخت در کنار ارزهای رسمی یا حتی جایگزین آن‌ها ایفای نقش کنند. با توجه به مغفول‌ماندن نقش پرداختی رمزارزها در ادبیات پژوهش، این مطالعه با تمرکز بر بیت‌کوین، به بررسی اثرات کوتاه‌مدت و بلندمدت آن بر نرخ ارز در چارچوب رویکرد مکمل یا جانشین بودن می‌پردازد. بر اساس فرضیه پژوهش، در شرایطی که بیت‌کوین در ایران به‌عنوان پول رسمی به رسمیت شناخته نشده، انتظار می‌رود اثر آن بر نرخ ارز صرفاً کوتاه‌مدت و غیرپایدار باشد. برای آزمون این فرضیه، از روش خودرگرسیون با وقفه‌های توزیعی (ARDL) و داده‌های ماهانه استفاده شده است.یافته‌ها نشان می‌دهد که قیمت بیت‌کوین در وقفه چهارم تأثیر مثبت و معناداری بر نرخ ارز دارد به‌طوری که یک درصد افزایش در قیمت بیت‌کوین منجر به رشد ۴ درصدی نرخ ارز پس از چهار دوره می‌شود. با این حال، رابطه‌ای معنادار در بلندمدت مشاهده نشد. این نتایج حاکی از آن است که هرچند بیت‌کوین در شرایط معمول، نقش پایداری در تعیین نرخ ارز ندارد اما در بستر فشارهای خارجی نظیر تحریم‌ها می‌تواند به‌عنوان ابزاری مکمل در پرداخت‌های بین‌المللی و تقویت تاب‌آوری اقتصادی مورد توجه سیاست‌گذاران قرار گیرد. https://eghtesad.sndu.ac.ir/article_4044.html در شرایطی که نظام بانکی ایران تحت فشار تحریم‌ها و تهدیدات اقتصادی قرار دارد، ارتقای تاب‌آوری بانک‌های دولتی به‌عنوان بازیگران کلیدی اهمیت ویژه‌ای می‌یابد. لذا هدف این پژوهش، طراحی الگوی بومی خرد سازمانی و تبیین نقش آن در تقویت تاب‌آوری بانک‌ها در برابر شوک‌ها و اختلالات اقتصادی است. این مطالعه با رویکرد آمیخته اکتشافی انجام شده است؛ در بخش کیفی، با بهره‌گیری از روش داده‌بنیاد، داده‌های حاصل از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان دانشگاهی و مدیران ارشد بانک‌ها در نرم‌افزار MAXQDA تحلیل و کدگذاری شد. برای آزمون مدل مفهومی استخراج‌شده، در بخش کمی از روش تحلیل عاملی تأییدی و معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی استفاده شد.یافته‌ها نشان می‌دهد که خرد سازمانی از مسیرهایی نظیر تقویت یادگیری سازمانی، ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری، بهبود مدیریت ریسک و افزایش انسجام فرهنگی، به‌طور معناداری موجب افزایش تاب‌آوری سازمانی بانک‌های دولتی می‌شود. نتایج نهایی مدل، نقش کلیدی رهبری خردمندانه، زیرساخت‌های فناوری اطلاعات امن و فرهنگ سازمانی یادگیرنده را به‌عنوان پیشایندهای اصلی خرد سازمانی تأیید می‌کند. الگوی ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان چارچوبی کاربردی برای بهبود آمادگی و پایداری عملیاتی بانک‌ها در مواجهه با تهدیدات اقتصادی به‌کار گرفته شود.