تاثیر شکاف دیجیتال بر همگرایی اقتصادی در استان های ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترا، گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی، واحد فیروزکوه، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد فیروزکوه، تهران، ایران.

3 دانشیار ، گروه علوم اقتصادی، دانشکده اقتصاد، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آازاد فیروزکوه، تهران، ایران.

چکیده

شکاف دیجیتال، تفاوت در دسترسی به اطلاعات، شبکة اینترنت و سایر تکنولوژی های مرتبط بر اساس طبقات اجتماعی افراد، جنسیت، موقعیت جغرافیایی، توانایی اقتصادی، دانش و امکان استفاده از اطلاعات می-باشد. افزایش شکاف دیجیتالی در سراسر جهان، به عنوان یکی از بزرگ ترین چالش های عصر دیجیتال، با پیامدهایی اعم از مستقیم و غیر مستقیم، در بیش از چندین حوزه جامعه اطلاعاتی نمایان شده است. از این رو هدف اصلی  این مطالعه بررسی  میزان تاثیرگذاری شکاف دیجیتال بر همگرایی اقتصادی استان های کشور  در دوره زمانی 1390-1401 می باشد.
نتایج براورد مدل با استفاده از اقتصادسنجی فضایی نشان داد که شکاف دیجیتال تأثیر منفی و معناداری بر همگرایی اقتصادی استان ها دارد. اثر مستقیم و غیرمستقیم شکاف دیجیتال بر همگرایی اقتصادی استان ها نیز منفی است. به طوری که اثرات سرریز آن به‌طور متوسط باعث بدتر شدن همگرایی اقتصادی در استان‌های مجاور نیز شده است.  همچنین سرعت همگرایی در مدل‌ همگرایی شرطی با حضور شکاف دیجتال 19/1 می باشد که نشان می‌دهد سرعت همگرایی با وجود شکاف دیجیتال نسبت به سرعت همگرایی سایر مدل های براورد شده کمتر است. سایر نتایج براورد مدل  نشان داد که سرمایه فیزیکی، ضریب نفوذ اینترنت، نرخ شهرنشینی و تعداد فارغ‌التحصیلان دانشگاهی تأثیر مثبت و معنادار و شاخص فلاکت تأثیر منفی و معناداری بر همگرایی اقتصادی دارند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The impact of the digital divide on economic convergence in Iranian provinces

نویسندگان [English]

  • Mahdi Molania Jelodar 1
  • Parvaneh Salatin 2
  • Mahmod Mahmodzadeh 3
  • Mohammad Hossein Fatehi Dabanloo 2
1 Ph.D candidate, Department of Economics, Faculty of Literature and Humanities, Firoozkooh Branch,Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Economics, Faculty of Literature and Humanities, Firoozkooh Branch, Islamic Azad University, Firoozkooh, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Economics, Faculty of Literature and Humanities, Firoozkooh Branch, Islamic Azad University, Firoozkooh, Tehran, Iran
چکیده [English]

The digital divide refers to the disparity in access to information, the Internet, and other related technologies based on individuals' social classes, gender, geographical location, economic capability, knowledge, and the ability to use information. The digital divide increase across the world has emerged as one of the biggest challenges of the digital age, having consequences, both direct and indirect, in numerous areas of the information society. Therefore, the main objective of this study is to examine the impact of the digital divide on the economic convergence of the country's provinces during 2011-2022.
The results of the model estimation using spatial econometrics showed that the digital divide has a significant negative impact on the economic convergence of provinces. Both the direct and indirect effects of the digital divide on economic convergence are also negative, so that its spillover effects have, on average, caused the deterioration of economic convergence in the neighboring provinces as well. Furthermore, the convergence speed in the conditional convergence model with the presence of the digital divide is 1.19, which indicates that the speed of convergence, despite the digital divide, is slower than the convergence speed in other estimated models. Other results of the model estimation indicated that physical capital, the Internet penetration rate, urbanization rate, and the number of university graduates have a significant positive impact, while the misery index has a significant negative impact on economic convergence.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Digital divide
  • economic Convergence
  • Spatial econometrics
  • ICT

مراجع

بهرامی، ‌جابر و پهلوانی، ‌مصیب. (1391). تأثیر اعتبارات بانکی بر رشد اقتصادی در کشورهای منتخب در حال توسعه با استفاده از روش GMM . پژوهش های پولی-بانکی، 15(6)، 77-96.‎
تمنایی فر، محمد رضا و یزدانی کاشانی، زینب. (1390). کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) در آموزش عالی: راهکاری برای توسعه کیفی، مطالعات برنامه درسی آموزش عالی، 3 (3)، 139-158.
پورعلی، منیره؛ رجایی، یداله و دالمن پور، محمد. (1399). اثرات متغیرهای کلان اقتصادی و نهادی بر رشد اقتصادی کشورهای منتخب در حال توسعه. فصلنامه اقتصاد کاربردی، 10 (23)، 79- 96.
راسخی، سعید و رنجبر، امید. (1388). اثر توسعه مالی بر رشد اقتصادی کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی.‎ مجله دانش و توسعه، 16(27)، 1-22.
سالم، علی اصغر و عزیزخانی، معصومه. (1402). عوامل مؤثر بر شکاف دیجیتال در استان‌های کشور. پژوهشنامه اقتصاد کلان، 18، ( 38)، 7-34.
سلاطین، پروانه؛ مومنی فراهانی، مریم و محمدی، سمانه. (1396). تاثیر شاخص فلاکت بر رشد اقتصادی: رهیافت داده های پانل. فصلنامه مطالعات آینده پژوهی و سیاستگذاری، 3 (2)، 51-64.
سلاطین، پروانه و غفاری صومعه، نیلوفر. (1395). تاثیر سرمایه انسانی بر کیفیت محیط زیست، مجله انسان و محیط زیست،14(2)، 1-13.
سلاطین، پروانه؛ قلم زن نیکو، کاملیا و غفاری صومعه، نیلوفر. (1395). تاثیر بازارهای مالی بر شاخص فلاکت: رهیافت داده های تلفیقی. اقتصاد مالی (اقتصاد مالی و توسعه)، 10(35)، 131-146.
شاه آبادی، ابوالفضل و حیدرخانی، فاطمه. (1399). تأثیر مؤلفه‏های اقتصاد دانش‎بنیان بر شاخص فلاکت در کشور‏های منتخب. فصلنامه برنامه ریزی و بودجه، 25(3)، 95- 116.
شاه آبادی، ابوالفضل؛ امیری، بهزاد و گنجی، مهسا. (1396). تاثیر شاخص حکمرانی بر تورم در کشورهای منتخب G7. فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد مقداری،14(3)161-185.
شعبانی، محمدعلی؛ هوشمند، محمود؛ ناجی میدانی، علی اکبر و قربانی، محمد. (2022). بررسی اثرات سرریز فضایی شهرنشینی بر رشد اقتصادی استان‌های ایران. پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، 76-53، (44)، 12.
عاشورزاده، اعظم. (1392). بررسی آثار موجودی سرمایه و بهره‎وری نیروی کار بر رشد اقتصادی. اولین همایش الکترونیکی ملی چشم انداز اقتصاد ایران «با رویکرد حمایت از تولید ملی»، اصفهان.
فرهنگ دوست، محمد. (1397). بررسی رابطه شهرنشینی و رشد اقتصادی در ایران. مطالعات نوین کاربردی در مدیریت اقتصاد و حسابداری، 1(4)،81-91.
کاظمی، حسین و حاج اسماعیلی،  فهیمه. (1395). شکاف دیجیتالی از دسترسی فیزیکی تا استفاده متداول: تبیین نقش سواد و مهارت دیجیتال و دسترسی انگیزشی. مجله  جهانی رسانه ، 11(2)،180-197.
محمودزاده، محمود و علمی، سیامک. (1391). نابرابری و رشد اقتصادی در استانهای ایران، فصلنامه پژوهش ها و سیاستهای اقتصادی،20(64)، 131-148. 
محمدپور، سارا و گلدوزیان، بابک. (1395). بررسی عملکرد وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات (دوره دهم و یازدهم) در توسعه اقتصادی و اجتماعی در جهت کاهش شکاف دیجیتال. مطالعات توسعه اجتماعی ایران، 8(32)،61-70.
مزینی، امیر حسین. (1398). برآورد موجودی سرمایه در سطح استانی در اقتصاد ایران، فصلنامه سیاست های مالی و اقتصادی، 7(26)، 7-29.
Abounoori, E., & Kashefi, A. (2018). Economic growth of Iranian provinces. Macroeconomics Research Letter, 13(25), 154–180.
Absalyamova, S. G., Absalyamov, T. B., Mukhametgalieva, C. F., & Khusnullova, A. R. (2015). Management of the sustainable development of human capital in the terms of macroeconomic instability. Procedia Economics and Finance, 24, 13–17.
Acılar, A., Koca, G., & Karamaşa, Ç. (2011). Digital divide among enterprises in a developing country. International Journal of eBusiness and eGovernment Studies, 3(2), 1–10.
Afshar Ali, M., Alam, K., & Taylor, B. (2020). Do social exclusion and remoteness explain the digital divide in Australia? Evidence from a panel data estimation approach. Economics of Innovation and New Technology, 29(6), 643–659.
Albiman, M. M., & Sulong, Z. (2016). The role of ICT use in economic growth in Sub-Saharan Africa (SSA). Journal of Science and Technology Policy Management, 7(3), 306–329.
Andrei, J. V., Chivu, L., Sima, V., Gheorghe, I. G., Nancu, D., & Duică, M. (2023). Investigating digital convergence in the European Union: An econometric analysis of pitfalls and pivots of digital economic transformation. Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 36(2).
Appiah-Otoo, I., & Song, N. (2021). The impact of ICT on economic growth: Comparing rich and poor countries. Telecommunications Policy, 45(2), 102082.
Archibugi, D., & Coco, A. (2004). A new indicator of technological capabilities for developed and developing countries (ArCo). World Development, 32(4), 629–654.
Aubouin, M. (2023). Determinants of the digital divide. Annals of Economics and Statistics, 151, 37–80.
Badran, M. F. (2014). Young people and the digital divide in Egypt: An empirical study. Eurasian Economic Review, 4, 223–250.
Balash, V., Balash, O., Faizliev, A., & Chistopolskaya, E. (2020). Economic growth patterns: Spatial econometric analysis for Russian regions. Information, 11(6), 289.
Bélanger, F., & Carter, L. (2006). The effects of the digital divide on e-government: An empirical evaluation. In Proceedings of the 39th Annual Hawaii International Conference on System Sciences (Vol. 4, p. 81c). IEEE.
Bindé, J. (2005). Towards knowledge societies: UNESCO world report. UNESCO Publishing.
Billon, M., Marco, R., & Lera-Lopez, F. (2009). Disparities in ICT adoption: A multidimensional approach to study the cross-country digital divide. Telecommunications Policy, 33(10–11), 596–610.
Caglayan-Akay, E., & Oskonbaeva, Z. (2022). Analyzing the effect of economic and demographic factors on digital divide: The case of transition economies. Economic Computation and Economic Cybernetics Studies and Research, 56(2).
Chen, W., & Wellman, B. (2004). The global digital divide—Within and between countries. IT & Society, 1(7), 39–45.
Choi, W., & Lee, S. (2018). The digital divide and economic development: A review of the literature. Information Development.
Cilan, C. A., Bolat, B. A., & Coşkun, A. E. (2009). Analyzing digital divide within and between member and candidate countries of the European Union. Government Information Quarterly, 26(1), 98–105.
Compaine, B. M. (Ed.). (2001). The digital divide: Facing a crisis or creating a myth? MIT Press.
DiMaggio, P., & Hargittai, E. (2001). From the ‘digital divide’ to ‘digital inequality’: Studying Internet use as penetration increases (Working Paper No. 15). Princeton University.
Edquist, H., & Henrekson, M. (2017). Swedish lessons: How important are ICT and R&D to economic growth? Structural Change and Economic Dynamics, 42, 1–12.
Fang, Y. X., Gill, S. S., Kunasekaran, P., Rosnon, M. R., Talib, A. T., & Abd Aziz, A. (2022). Digital divide: An inquiry on the native communities of Sabah. Societies, 12(6), 148.
Ferro, E., Helbig, C. N., & Gil-García, J. R. (2011). The role of IT literacy in defining digital divide policy needs. Government Information Quarterly, 28(1), 3–10.
Helbig, N., Gil-García, J. R., & Ferro, E. (2009). Understanding the complexity of electronic government: Implications from the digital divide literature. Government Information Quarterly, 26(1), 89–97.
Hidalgo, A., Gabaly, S., Morales-Alonso, G., & Urueña, A. (2020). The digital divide in light of sustainable development: An approach through advanced machine learning techniques. Technological Forecasting and Social Change, 150, 119754.
Kouadri, N., & Cherif, A. (2020). Impact of the digital divide on economic growth in MENA countries: Evidence from panel ARDL models (2000–2018). Revue d'Économie et de Statistique Appliquée, 17(3), 39–52.
Lee, K., Pesaran, M. H., & Smith, R. (1997). Growth and convergence in a multi-country empirical stochastic Solow model. Journal of Applied Econometrics, 12(4), 357–392.
Mankiw, N. G., Romer, D., & Weil, D. N. (1992). A contribution to the empirics of economic growth. Quarterly Journal of Economics, 107(2), 407–437.
Myovella, G., Karacuka, M., & Haucap, J. (2020). Digitalization and economic growth: A comparative analysis of Sub-Saharan Africa and OECD economies. Telecommunications Policy, 44(2), 101856.
Niebel, T. (2014). ICT and economic growth—Comparing developing, emerging, and developed countries. Proceedings of the 33rd IARIW General Conference.
Norris, P. (2001). Digital divide: Civic engagement, information poverty, and the Internet worldwide. Cambridge University Press.
(2001). Understanding the digital divide. OECD Publishing.
(2004). The economic impact of ICT: Measurement, evidence and implications. OECD Publishing.
Pick, J. B., & Nishida, T. (2015). Digital divides in the world and its regions: A spatial and multivariate analysis of technological utilization. Technological Forecasting and Social Change, 91, 1–17.
Qadikolaei, M. R., Zali, N., & Soltani, A. (2024). Spatiotemporal investigation of the digital divide: The case of Iranian provinces. Environment, Development and Sustainability, 26(1), 869–884.
Quibria, M. G., Ahmed, S. N., Tschang, T., & Reyes-Macasaquit, M. L. (2003). Digital divide: Determinants and policies with special reference to Asia. Journal of Asian Economics, 13(6), 811–825.
Ragnedda, M. (2017). The third digital divide: A Weberian approach to digital inequalities. Routledge.
Savulescu, C. (2015). Dynamics of ICT development in the EU. Procedia Economics and Finance, 23, 513–520.
Solow, R. M. (1956). A contribution to the theory of economic growth. Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65–94.
Swan, T. W. (1956). Economic growth and capital accumulation. Economic Record, 32, 334–361.
Szeles, M. R. (2018). New insights from a multilevel approach to the regional digital divide in the European Union. Telecommunications Policy, 42(6), 452–463.
Van Dijk, J. A. (2002). A framework for digital divide research. Electronic Journal of Communication, 12(1).
Vu, K. M. (2013). ICT and Singapore’s economic growth. Information Economics and Policy, 25(4), 284–300.
Wilson, E. J. (2004). The information revolution and developing countries. MIT Press.
World Bank. (2016). World development report 2016: Digital dividends. World Bank.
Yigitcanlar, T., O’Connor, K., & Westerman, C. (2008). The making of knowledge cities: Melbourne’s knowledge-based urban development experience. Cities, 25(2), 63–72.
فصلنامه اقتصاد دفاع و توسعه پایدار
دوره 11، شماره 39
اردیبهشت 1405
صفحه 145-171

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار