انجمن علمی اقتصاد دفاع ایران فصلنامه اقتصاد دفاع و توسعه پایدار 3060-7531 11 41 2026 09 23 Strategic Analysis of the Zangezur Corridor: Assessing Geopolitical Risks and Economic and Financial Opportunities for Iran in the Regional Supply Chain تحلیل استراتژیک دالان زنگزور: ارزیابی ریسک‌های ژئوپلیتیک و فرصت‌های مالی - اقتصادی برای ایران در زنجیره تأمین منطقه‌ای 145 171 4146 FA میثم شاهوردی دانشجوی دکترا، دوره حرفه‌ای مدیریت کسب و کار (DBA)، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. افشین خاکباز دکترا، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. مسعود بذرافکن دانشجو دکترا، گروه مدیریت مالی، واحد شهر قدس، دانشگاه آزاد اسلامی، شهر قدس، ایران. Journal Article 2025 09 13 The strategically important South Caucasus region is undergoing profound geopolitical transformations, one of the most significant of which is the proposed Zangezur Transit Corridor. This study examines the geopolitical and economic implications of the corridor, with particular emphasis on Iran’s national interests and the roles of regional and extra-regional actors, including Türkiye, Armenia, Russia, and the United States. The study adopts an exploratory-explanatory research design using a sequential mixed-methods approach (qualitative-quantitative). In the first phase, content analysis of political documents and official statements was conducted to identify key variables. The resulting variables were then organized into a SWOT matrix to identify and classify internal and external factors. In the final phase, the findings from these analyses were used as inputs for scenario analysis to simulate potential future financial and geopolitical outcomes.<br />The findings indicate that, under the most pessimistic scenario, full implementation of the Zangezur Corridor could divert transit traffic away from Iran, resulting in an estimated annual net loss of approximately USD 45 million and increasing Iran’s geopolitical risk index to a critical level (5 out of 5) on the five-point scale developed in this study. In contrast, under an active-participation scenario, Iran could maintain or even increase its transit volume, potentially generating an estimated annual net gain of USD 105 million while maintaining a low level of geopolitical risk (2 out of 5). The findings suggest that the Zangezur Corridor does not constitute an inevitable threat to Iran; rather, its potential implications depend substantially on Iran’s strategic response. Transforming potential risks into economic opportunities would require a proactive two-pronged strategy: first, proactive diplomacy aimed at institutionalizing Iran’s role in the emerging regional transit framework and securing an appropriate share of transit flows; and second, targeted investment in border infrastructure and alternative routes, such as the Aras Corridor. منطقه استراتژیک قفقاز جنوبی شاهد تحولات ژئوپلیتیک عمیقی است که از جمله مهم‌ترین آن‌ها طرح کریدور ترانزیتی زنگزور است. این پژوهش با تمرکز بر منافع ملی ایران و نقش‌آفرینی بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای از جمله ترکیه، ارمنستان، روسیه و آمریکا، به تحلیل پیامدهای ژئوپلیتیک و اقتصادی اجرای این دالان می‌پردازد. مطالعه حاضر از نوع اکتشافی–تبیینی و با رویکرد ترکیبی متوالی (کیفی–کمّی) انجام شده است. در مرحله نخست، تحلیل محتوای اسناد و بیانیه‌های سیاسی برای استخراج متغیرهای کلیدی انجام شد؛ سپس داده‌های به‌دست‌آمده در قالب ماتریس SWOT به‌منظور شناسایی عوامل داخلی و خارجی دسته‌بندی گردید؛ در گام نهایی، نتایج این تحلیل‌ها به‌عنوان ورودی تحلیل سناریو برای شبیه‌سازی پیامدهای مالی و ژئوپلیتیک آینده به‌کار رفت.<br />یافته‌ها نشان می‌دهد که در بدبینانه‌ترین سناریو، اجرای کامل کریدور زنگزور می‌تواند با انحراف ترافیک ترانزیتی، سالانه موجب زیان خالص حدود ۴۵ میلیون دلاری برای ایران شده و شاخص ریسک ژئوپلیتیک کشور (در مقیاس پنج‌درجه‌ای طراحی‌شده در چارچوب تحلیل سناریو) را به سطح بحرانی (۵ از ۵) برساند. در مقابل، در سناریوی مشارکت فعال، ایران می‌تواند با حفظ و حتی افزایش حجم ترانزیت، به سود خالص سالانه ۱۰۵ میلیون دلاری و ریسک ژئوپلیتیک پایین (۲ از ۵) دست یابد. نتیجه‌گیری پژوهش نشان می‌دهد که تهدید دالان زنگزور برای ایران قطعی نیست و تبدیل آن به فرصت، مستلزم اتخاذ راهبردی فعال دو وجهی است: نخست، دیپلماسی تهاجمی برای نهادسازی و تضمین سهم ایران در نظم ترانزیتی جدید، و دوم، سرمایه‌گذاری هدفمند در ارتقای زیرساخت‌های مرزی و مسیرهای جایگزین مانند کریدور ارس. https://eghtesad.sndu.ac.ir/article_4146_9e3f29e29657f6087cbbc36bb4b0872c.pdf